Geri Dönüşüm Maliyeti Üreticiye Yükleniyor, Otellerde Tek Kullanımlık Ürünler Tarih Oluyor

Avrupa Birliği’nin (AB) sürdürülebilirlik ve sıfır atık hedefleri kapsamında hazırladığı Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR), turizm, konaklama ve ambalaj sektörlerinde yeni bir dönemin kapısını aralıyor. 12 Ağustos itibarıyla yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte, "Kirleten Öder" prensibi doğrultusunda atık ve geri dönüşüm maliyetleri doğrudan üretici firmalara yüklenirken; otel ve restoranlarda kullanılan tek kullanımlık ambalajlı ürünlere yönelik kapsamlı yasak takvimi de netleşti.

AB genelinde ambalaj atıklarını azaltmayı ve döngüsel ekonomiyi güçlendirmeyi hedefleyen tüzük, tedarik zincirinden konaklama tesislerindeki müşteri deneyimine kadar geniş bir alanda operasyonel kuralları yeniden şekillendiriyor.

12 Ağustos’ta Üretim Standartları ve Kimyasal Kısıtlamaları Başladı

Tüzük kapsamında 12 Ağustos itibarıyla uygulamaya giren ilk etap, öncelikli olarak üretim süreçlerini, ambalaj içeriğini ve kimyasal güvenlik standartlarını kapsıyor. Düzenlemeyle birlikte gıdayla temas eden ambalajlarda halk arasında "sonsuz kimyasallar" olarak bilinen kanserojen PFAS maddelerinin kullanımı sınırlandırılırken, tüm üreticilere ağır metal limiti ve uygunluk beyanı zorunluluğu getirildi. Ayrıca otel odalarında ve işletmelerde yaygın olarak tüketilen tek kullanımlık kahve kapsülleri de resmi olarak ambalaj atığı statüsüne alınarak takibe bağlandı.

Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR): Maliyet Artık Üreticide

Yeni mevzuatın en kritik finansal düzenlemesini ise Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR) mekanizması oluşturuyor. Otellerden restoranlara kadar tüketilen her türlü ambalajlı ürünün toplanması, ayrıştırılması ve geri dönüştürülmesine ilişkin tüm finansal ve operasyonel yük, artık üretici ve ithalatçı firmalar tarafından karşılanacak.

Sistem kapsamında uygulanacak Eko-Modülasyon (Çevreye Göre Fiyatlandırma) modeliyle; geri dönüştürülebilir ve doğa dostu ambalaj imal eden üreticiler daha düşük katkı payı öderken, plastik ve ayrıştırılması zor materyaller kullanan firmalar yüksek finansal yaptırımlarla yüzleşecek. Bu hamle, konaklama tesislerinin üzerindeki atık yönetimi maliyetini hafifletirken, tedarik tercihlerini de doğrudan yeşil ürünlere yönlendirecek.

Otellerde Tek Kullanımlık Ürünler İçin Takvim İşliyor

Turizm ve konaklama sektörünü yakından ilgilendiren ambalaj yasakları için tesislere kademeli bir geçiş süreci tanındı. Sürdürülebilir Turizm Sertifikasyonu süreçleriyle de entegre yürütülen takvim doğrultusunda, 1 Ocak 2030 itibarıyla otel ve restoranlarda şu kısıtlamalar tam kapasiteyle yürürlüğe girecek:

• Otel Banyolarında Dönüşüm: Konaklama tesislerinde oda servisi kapsamında sunulan küçük ambalajlı şampuan, duş jeli, sabun ve vücut losyonu gibi tek kullanımlık mini (amenity) ürünlerin kullanımı tamamen kaldırılacak. Bu ürünlerin yerini duvara monte edilebilen, doldurulabilir (dispenser) sistemler alacak.
• Restoran ve Büfelerde Porsiyon Ambalaj Yasağı: Otel restoranlarında ve yeme-içme alanlarında kullanılan tek porsiyonluk mini reçel, bal, tereyağı, ketçap, mayonez ve şeker paketleri yasaklanacak. Tesisler dökme veya toplu sunum ünitelerine geçecek.
• Taze Gıda ve Plastik Ambalaj Kısıtlaması: Tesis mutfaklarına giren 1,5 kilogramın altındaki işlenmemiş taze meyve ve sebzelerin plastik ambalajlar içerisinde tedarik edilmesine son verilecek.

Sektör temsilcileri, sürecin ilk aşamada ambalaj sanayisi ve konaklama tesisleri açısından altyapısal bir adaptasyon maliyeti yaratacağını; ancak uzun vadede hem otel işletme giderlerini düşüreceğini hem de Türk turizminin uluslararası pazardaki "yeşil ve sürdürülebilir destinasyon" imajını pekiştireceğini öngörüyor.