Zafer Özcivan / Ekonomist-Yazar
Avrupa’nın en gözde turizm merkezleri son yıllarda önemli bir sorunla karşı karşıya: aşırı turizm. Barcelona’dan Venedik’e, Santorini’den Amalfi kıyılarına kadar birçok popüler destinasyonda dar sokaklar turist kalabalıklarıyla doluyor, konut fiyatları yükseliyor, ulaşım altyapısı zorlanıyor ve yerel halk günlük yaşamını sürdürmekte güçlük çekiyor. Avrupa Birliği de son dönemde turizmdeki temel meselenin yalnızca ziyaretçi sayısı değil, ziyaretçilerin belirli dönemlerde ve belirli noktalarda aşırı yoğunlaşması olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle yeni çözüm arayışlarından biri, giderek daha fazla ilgi gören yürüyüş tatili oluyor.
Yürüyüş tatili, klasik anlamdaki “otel-plaj-restoran” üçgeninin dışına çıkan bir seyahat anlayışını ifade ediyor. Tatilci, bir bölgeyi otobüs camından ya da turistik bir araçtan hızla görmek yerine yürüyerek keşfediyor. Köylerden geçiyor, küçük işletmelerde mola veriyor, doğa rotalarını takip ediyor ve turistik merkezlerin dışında kalan yerleşim yerlerini de ziyaret ediyor. Böylece hem daha yavaş hem de daha derinlikli bir tatil deneyimi ortaya çıkıyor.
Bu yaklaşımın Avrupa’da aşırı turizme karşı neden önemli bir çözüm olarak görüldüğünü anlamak zor değil. Çünkü aşırı turizmin temel sorunu çoğu zaman turist sayısından çok turistlerin aynı yerde, aynı anda toplanması. Örneğin binlerce kişi birkaç saat içinde Santorini’nin aynı manzara noktasına, Amalfi’nin aynı meydanına veya Dubrovnik’in aynı tarihi merkezine yöneldiğinde, bölgenin taşıma kapasitesi hızla aşılabiliyor. Yürüyüş turizmi ise ziyaretçileri ana turistik merkezlerden çevredeki köylere, doğal güzelliklere ve daha az bilinen rotalara dağıtıyor.
Bu yıl yayımlanan değerlendirmelerde de yürüyüş tatillerine olan ilginin arttığı görülüyor. İngiltere’de “walking holiday” yani yürüyüş tatili aramalarının yıllık bazda yüzde 60 yükseldiği belirtiliyor. Bu eğilim, insanların yalnızca bir yeri görmek değil, o yerin yaşamını ve doğasını deneyimlemek istediğini gösteriyor.
Peki iyi bir yürüyüş tatili nasıl yapılır?
İlk kural, yoğun sezonun dışına çıkmak. Avrupa’nın birçok turistik bölgesinde temmuz ve ağustos ayları en yoğun dönemleri oluşturuyor. Buna karşılık ilkbahar ve sonbahar hem hava koşulları hem de ziyaretçi yoğunluğu açısından yürüyüş için daha uygun.
Örneğin Amalfi kıyılarında nisan-haziran ve eylül-ekim dönemleri; Yunan adalarında mart sonundan hazirana kadar olan dönem ile sonbahar ayları yürüyüş için öne çıkıyor. Portekiz’in Algarve bölgesinde de yaz kalabalığı yerine ilkbahar ve sonbahar tercih ediliyor.
İkinci önemli nokta, sadece ünlü destinasyonu hedeflemek yerine çevresindeki daha sakin bölgeleri de programa dahil etmek. Santorini’ye giden bir turist, tatilini yalnızca adanın en ünlü noktalarında geçirmek yerine Naksos, Sifnos, Milos veya Tinos gibi daha sakin adalara da yayabilir. İtalya’da Amalfi’nin merkezi yerine çevredeki küçük dağ köyleri ve yürüyüş yolları keşfedilebilir. Hırvatistan’da Dubrovnik’in kalabalığından uzaklaşmak isteyenler ise Pelješac Yarımadası ve Mljet Adası gibi alternatiflere yönelebilir.
Üçüncü kural ise yerel ekonomiye doğrudan katkı sağlamak. Büyük tur şirketlerinin sunduğu standart paketlerin dışına çıkıp aile pansiyonlarında kalmak, köy fırınlarından alışveriş yapmak, küçük restoranlarda yemek yemek ve yerel rehberlerden hizmet almak yürüyüş tatilinin önemli bir parçası. Böylece turizm geliri yalnızca büyük otellere ve turistik merkezlere değil, kırsal alanlara da yayılıyor.
Portekiz’in Algarve bölgesindeki Rota Vicentina bunun dikkat çekici örneklerinden biri. Yüzlerce kilometrelik yürüyüş ağı, ziyaretçileri yalnızca tatil köylerine değil, küçük sahil yerleşimlerine ve doğal alanlara da taşıyor. Avrupa Birliği’nin kırsal turizm ve sürdürülebilir ulaşım konusundaki yaklaşımı da benzer bir anlayışı destekliyor: yürüyüş, bisiklet ve toplu taşıma gibi alternatiflerle kırsal bölgelerde hem ziyaretçi deneyimini hem de yerel yaşamı korumak.
Ancak yürüyüş turizmi kendi başına mucizevi bir çözüm değil. Bir yürüyüş rotası sosyal medyada aşırı popüler hale geldiğinde, bu kez aynı aşırı yoğunluk doğa alanlarına taşınabiliyor. Avrupa’da bazı popüler parkurların ziyaretçi baskısı, iklim değişikliği ve aşırı hava olayları nedeniyle zarar gördüğü; bazı bölgelerde ücret, kota ve geçici kapatma uygulamalarına gidildiği görülüyor. Bu nedenle yürüyüş tatilinin de doğaya saygılı kurallarla yapılması gerekiyor.
Sonuç olarak Avrupa’nın turizmde ihtiyacı daha fazla turistten çok daha dengeli turist hareketi. Yürüyüş tatili, ziyaretçiyi kalabalık meydanlardan köylere, büyük otellerden küçük işletmelere ve hızlı tüketilen tatil anlayışından daha sakin bir deneyime yöneltiyor. Avrupa’da aşırı turizmin çözümü belki turistleri tamamen azaltmak değil; onları doğru zamanda, doğru yerlere ve daha sürdürülebilir bir anlayışla yönlendirmekten geçiyor. Bazen bir kenti gerçekten keşfetmenin en iyi yolu, hızlanmak değil, biraz yavaşlayıp yürümektir.
Kaynak: Euronews